Peildatum: 22.09.2026. Status: Aangenomen, nog niet in werking. Regeling: Zakon o pravosudnoj saradnji u krivičnim stvarima sa državama članicama Evropske unije (wet op de justitiële samenwerking in strafzaken met de lidstaten van de Europese Unie), EPA 1183 XXVIII, dossiernummer 24-9/26-1, ingediend door de regering van Montenegro. Het parlement nam de tekst aan op 16 september 2026, de president tekende het afkondigingsdecreet op 18 september 2026, en op de ochtend van 22 september 2026 was hij nog niet in het Službeni list verschenen.
Wij openen dit dossier vanwege de verkeerde lezing waartoe de kop uitnodigt. «Montenegro voert het Europees aanhoudingsbevel in» klopt. «Een bevel uit een lidstaat werkt nu rechtstreeks in Montenegro» klopt niet. Het verschil zit in één artikel, en dat staat helemaal achteraan.
Wat de tekst zegt
Het slotartikel splitst twee data die doorgaans samenvallen: «Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u Službenom listu Crne Gore, a primjenjivaće se od dana pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji.» De inwerkingtreding valt acht dagen na de bekendmaking. De toepassing begint op de dag waarop Montenegro tot de Europese Unie toetreedt. De tekst noemt voor die dag geen datum, en wij evenmin.
Het artikel daarvoor trekt de consequentie. Op de dag waarop de toepassing begint, vervalt de gelijknamige wet die in het Službeni list CG onder nummer 85/18 is bekendgemaakt. Justitiële samenwerking met lidstaten is in het Montenegrijnse recht dus geen wit blad: een wet uit 2018 regelt haar en blijft haar regelen tot de toetreding. De nieuwe tekst vervangt die wet, hij wijzigt haar niet.
De wet telt dertien hoofdstukken en 194 artikelen. Artikel 1 somt tien samenwerkingsvormen op: het Europees aanhoudingsbevel, het Europees onderzoeksbevel, bevriezings- en confiscatiebeslissingen, beslissingen over geldelijke sancties, vrijheidsbenemende vonnissen, beslissingen over voorwaardelijke straffen en alternatieve sancties, beslissingen over toezichtmaatregelen, het Europees beschermingsbevel, gemeenschappelijke onderzoeksteams en de overdracht van strafvervolging.
Het hoofdstuk over het aanhoudingsbevel raakt de lezer het meest direct.
| Onderwerp | Regel | Artikel |
|---|---|---|
| Drempel voor uitvaardiging | Voor vervolging een feit met ten minste één jaar en een bevel tot voorlopige hechtenis; voor tenuitvoerlegging een onherroepelijke straf van ten minste vier maanden of een restant van vier maanden | čl. 16 |
| Dubbele strafbaarheid | Wordt in beginsel getoetst; niet bij de opgesomde feiten met drie jaar of meer in de uitvaardigende staat | čl. 9 |
| Bevoegde rechter | De tenuitvoerlegging berust bij een viši sud; is die niet vast te stellen, dan de hogere rechtbank in Podgorica | čl. 18 |
| Verplichte weigering | Amnestie, onherroepelijk vonnis over dezelfde feiten en een leeftijd onder veertien jaar ten tijde van het feit | čl. 20 |
| Onderdanen en ingezetenen | Overlevering kan afhankelijk worden gesteld van terugkeer naar Montenegro om daar de straf te ondergaan | čl. 22 |
| Termijnen | Zestig dagen voor de beslissing zonder instemming, met motivering dertig dagen extra, daarna wordt Eurojust geïnformeerd | čl. 35 |
| Rechtsmiddel | Drie dagen hoger beroep tegen de overleveringsbeslissing bij het hof, met schorsende werking | čl. 36 |
Artikel 22 verdient een nauwkeurige lezing. Het plaatst «crnogorski državljanin» en «lice koje ima stalni boravak prema domaćem zakonu» in dezelfde zin. De mogelijkheid om de straf in Montenegro te ondergaan is niet voorbehouden aan onderdanen; de vreemdeling met een permanente verblijfsvergunning naar nationaal recht valt onder dezelfde bepaling. Artikel 25 verlangt dat de van zijn vrijheid beroofde persoon vóór het eerste verhoor een schriftelijke mededeling van rechten ontvangt in een taal die hij begrijpt, en daarbij hoort het recht een tweede raadsman in de uitvaardigende staat aan te wijzen.
Wat de tekst niet zegt
Hij omschrijft de toetredingsdag niet. Geen verwijzing naar een onderhandelingskalender, naar de sluiting van een hoofdstuk of naar een streefjaar; het artikel zegt enkel «danom pristupanja». Een zin als «geldt vanaf 2028» valt uit dit document niet af te leiden.
Wat vandaag geldt, staat er evenmin in. Wij probeerden de geconsolideerde tekst van wet 85/18 te lezen; op de ochtend van 22 september 2026 gaf sluzbenilist.me een serverfout op de hele site, de startpagina inbegrepen, en twee verschillende verbindingen leverden hetzelfde op. Daarom hebben wij geen vergelijking bepaling voor bepaling tussen de oude en de nieuwe wet gemaakt. Wat wij wel vaststelden, is welk nummer de nieuwe tekst intrekt.
De aangenomen tekst wijkt op één punt van het voorstel af. De regering diende op 3 september 2026 een amendement in dat aan het begin van artikel 19, lid 6, de formule «Počevši od dana iz stava 5 ovog člana,» invoegt en dat lid zo koppelt aan het overgangsschema voor het gedecentraliseerde IT-systeem uit Verordening (EU) 2023/2844. De wetgevingscommissie achtte het amendement op 16 september juridisch aanvaardbaar. Wij vergeleken het bij het decreet gevoegde exemplaar artikel voor artikel met het voorstel: aantal hoofdstukken, aantal artikelen en nummering komen overeen, en het verschil blijft tot dat lid beperkt.
Onze lezing
Voor een Unieburger die in Montenegro woont ziet het beeld er vandaag zo uit. Bereikt een in zijn eigen lidstaat uitgevaardigd bevel Montenegro, dan is deze wet niet het instrument dat daarop antwoordt. Het dossier loopt via wet 85/18 en de door Montenegro geratificeerde uitleveringsverdragen. De aanneming heeft aan de rechtsgrondslag van geen enkel stuk dat deze week binnenkomt iets veranderd.
Wat de toetredingsdag wel verandert is het tempo. Zestig dagen om te beslissen, tweeënzeventig uur tegen een hechtenisbevel en drie dagen tegen de overleveringsbeslissing zijn aanzienlijk krapper dan de huidige uitleveringsprocedure. Voor de lezer met een permanente verblijfsvergunning is de terugkeervoorwaarde van artikel 22 vooraf het weten waard, want zij is geschreven als een voorwaarde die aan de rechter wordt gevraagd en niet als een regel die vanzelf werkt.
Er is ook een registerkant. Artikel 19 kent aan een signalering in het Schengeninformatiesysteem dezelfde werking toe als aan een aanhoudingsbevel. Zodra Montenegro in dat systeem zit, wacht een aanhouding niet op de komst van een apart document.
Wat niet verandert
Op grond van deze wet kan in Montenegro vandaag geen Europees aanhoudingsbevel worden uitgevaardigd of uitgevoerd, omdat de toepassingsdag niet is aangebroken. Regels over verblijf en werkvergunning, registratieplichten voor vennootschappen, belastingtarieven en de termijnen van de legalizacija blijven door deze tekst onaangeroerd. De rechten van de aangehouden persoon in het strafproces staan in een andere wet en veranderen hier niet. Uitlevering aan staten buiten de Unie valt eveneens buiten deze wet, die alleen voor lidstaten is geschreven.
Zo controleert u
Het dossier ligt bij het parlement: zakoni.skupstina.me akt 4356. Het veld Status luidt «Usvojen» en de documentenlijst bevat zowel het stemverslag van 16 september, met 49 tegen nul in beginsel en 51 tegen nul over het geheel, als het afkondigingsdecreet van 18 september. De volledige aangenomen tekst zit in dat tweede document; het artikel over de inwerkingtreding staat aan het eind. Het amendement van de regering is een aparte post in dezelfde lijst.
Eén waarschuwing. Het gov.me-exemplaar dat bij het zoeken op de titel van deze wet bovenaan staat, is niet de aangenomen tekst maar een eerder ontwerp. Dat exemplaar telt 186 artikelen, artikel 19 regelt er de weigeringsgronden en het slotartikel koppelt de inwerkingtreding rechtstreeks aan de toetredingsdag. De aangenomen tekst telt 194 artikelen, artikel 19 regelt er de communicatie tussen autoriteiten en scheidt inwerkingtreding van toepassing. Een goedkope toets zegt welk exemplaar u vasthoudt: behandelt het artikel waarop het amendement ziet in uw exemplaar werkelijk het onderwerp waarover het amendement spreekt?
De schriftelijke mededeling van rechten bij aanhouding beschreven wij in ons artikel over aanhouding, en de bij hetzelfde decreet afgekondigde wijziging van het wetboek van strafrecht in onze aannemingsnotitie. De confiscatieregels staan in ons artikel over crimineel vermogen. Wij noteren de datum van inwerkingtreding op deze pagina zodra het nummer verschijnt; het vervolg van het dossier volgt u via de pagina Juridische updates.
