Stand van zaken: 11 september 2026. Status: Aangenomen, nog niet in werking. Regeling: Zakon o izmjenama i dopunama Zakonika o krivičnom postupku (wet tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering), "Sl. list CG" 132/2026, registratienummer 2262. Het parlement nam de wet aan op 4 september 2026 (EPA 1163 XXVIII) en ze werd op 9 september 2026 gepubliceerd. Volgens artikel 99 treedt ze in werking op de achtste dag na publicatie, dus op 17 september 2026.
Wie een appartement in Budva heeft of er de zomer doorbrengt, kan door een aanrijding of een aangifte in een zakelijk geschil ineens tegenover de politie zitten. Dan is de taal het eerste probleem: het proces-verbaal is in het Montenegrijns, de tolk is er nog niet en de telefoon ligt al op tafel. De wijziging raakt precies die drie punten. Hieronder zetten we oude en nieuwe tekst per artikel naast elkaar, omdat een deel van de rechten die nu als nieuw worden gebracht al in het wetboek stond.
Wat de tekst zegt
Het recht om het consulaat te laten inlichten is niet nieuw: het oude artikel 5 schreef al voor dat een aangehouden persoon in zijn eigen taal hoort waarom hij is aangehouden, dat hij mag zwijgen, dat hij een raadsman mag kiezen en dat hij een door hem aangewezen persoon en de diplomatieke of consulaire vertegenwoordiger van zijn land kan laten inlichten. Nieuw is de schriftelijke vorm. Volgens het nieuwe artikel 5, lid 3, krijgt de aangehoudene onverwijld een schriftelijke verklaring van rechten (pisana pouka o pravima). Die vermeldt ook het recht op inzage in het dossier, de maximale duur van politiebewaring en van ophouding door de officier van justitie (zadržavanje) en het recht om tegen het ophoudingsbesluit in beroep te gaan. U mag het document de hele tijd bij u houden (lid 4) en u krijgt het in uw taal of in een taal die u begrijpt (lid 6).
| Onderwerp | Tot en met 16 september 2026 | Vanaf 17 september 2026 | Artikel |
|---|---|---|---|
| Rechtenverklaring | Mondeling, in uw taal | Ook schriftelijk, in uw taal, u houdt haar | 5 lid 3-6 |
| Zwijgen | Het recht bestond | Uitdrukkelijk: zwijgen mag niet in uw nadeel worden uitgelegd | 4 lid 3, 261 lid 2 |
| Tolk | Vertaling van verklaringen en stukken | Taalcontrole bij het eerste contact, beroep, tolk bij gesprek met raadsman, klacht | 8 lid 2-10 |
| Geen raadsman na 12 uur | Verhoor zonder raadsman mogelijk | Raadsman van de lijst van de orde van advocaten | 266 lid 2 |
| Zitting over voorlopige hechtenis | Raadsman mocht aanwezig zijn; 48 uur | In aanwezigheid van de raadsman; uiterlijk 24 uur | 176 lid 2 en 4 |
| Telefoon en computer | Doorzoeking van de computer, plicht tot toegang | Forensische kopie, recht op aanwezigheid, geen wachtwoordplicht voor de verdachte | 75 lid 2-22 |
Artikel 8 over de taal is volledig herschreven. De autoriteit moet bij het eerste contact vaststellen of u de procestaal begrijpt en een tolk nodig hebt, en tegen een beslissing dat dat niet zo is staat beroep open. Mondelinge communicatie wordt bij alle verhoren getolkt, en onder meer beslissingen over vrijheidsbeneming, tenlasteleggingen en vonnissen worden vertaald. Vindt u de vertaling onjuist, dan kunt u klagen bij de officier van justitie of de rechter; is de klacht gegrond, dan neemt een andere tolk het over (lid 10).
Ook de situatie zonder raadsman verandert. Het oude artikel 266, lid 2, liet de officier van justitie een aangehouden persoon zonder raadsman verhoren als die binnen 12 uur niet kwam. Nu wordt in dat geval een raadsman aangewezen in de volgorde van de lijst van de orde van advocaten (Advokatska komora), en het verhoor vindt uiterlijk in de volgende 12 uur plaats. Een verklaring die in strijd met de nieuwe regels van artikel 100 is afgelegd, mag niet als bewijs dienen (artikel 100, lid 11).
Wat de tekst niet zegt
De inhoud van de schriftelijke verklaring wordt vastgesteld door het ministerie van Justitie (artikel 5, lid 5), en de uitvoeringsregels krijgen negen maanden om zich aan te passen (artikel 514a, lid 1). Op 11 september 2026 vonden we geen gepubliceerd model. Daarom kunnen we niet zeggen in welke talen het document op 17 september op een politiebureau beschikbaar zal zijn. De wet kent een terugvaloptie: mondelinge uitleg, en de schriftelijke versie "binnen de kortst mogelijke termijn", zonder aantal uren.
De tweede grijze zone is data in de cloud. Artikel 75, lid 14, staat toe dat e-mail en clouddata die vanaf het in beslag genomen toestel bereikbaar zijn, worden verzameld ongeacht waar ze zijn opgeslagen, en lid 15 voegt toe dat een onbekende opslagplaats de toegang op zichzelf niet verhindert.
Onze lezing
Wordt u aangehouden, vraag dan om drie dingen en laat ze in het proces-verbaal opnemen: de schriftelijke verklaring in uw taal, een raadsman en het inlichten van uw consulaat. U mag zwijgen tot uw raadsman er is, en dat mag niet tegen u worden gebruikt.
Voor bestuurders van vennootschappen telt de wachtwoordregel. De plicht om wachtwoorden te geven mag niet aan de verdachte worden opgelegd, maar de rechter kan haar opleggen aan een andere persoon die het systeem beheert of het toestel gebruikt, met een geldboete tot 5.000 euro bij weigering (artikel 75, leden 21 en 22). Bent u slachtoffer en woont u in het buitenland, houd dan uw adres actueel: een bericht van de officier van justitie dat niet op het bekende adres kan worden bezorgd, wordt op het mededelingenbord van het parket opgehangen en geldt na acht dagen als bezorgd (nieuw artikel 59, lid 5).
Wat niet verandert
De procedure blijft in het Montenegrijns (artikel 8, lid 1) en alleen een ingeschreven advokat kan raadsman zijn (artikel 66, lid 3). De politie moet een aangehouden persoon binnen 24 uur voor de officier van justitie brengen (artikel 264, lid 3), en ophouding door de officier duurt ten hoogste 72 uur (artikel 267). Het pakket slachtofferrechten (artikelen 65a-65v, 256b en 256v) geldt pas zes maanden na de oprichting van de hulpdiensten, waarvoor de wet een jaar geeft (artikelen 514b en 516a). Procedures over voorlopige hechtenis die vóór de inwerkingtreding zijn gestart, worden volgens de oude tekst afgerond (artikel 513a).
Hoe u dit controleert
De officiële tekst staat op de website van het staatsblad: sluzbenilist.me/propisi/397968, registratienummer 2262, datum van inwerkingtreding 17.09.2026. Zoek artikel 3 van de wijzigingswet (nieuw artikel 5), artikel 4 (nieuw artikel 8), artikel 27 (nieuw artikel 75), artikel 62 (artikel 266) en artikel 99. De inhoud van het hele nummer staat in het register van nummer 132/2026. De voetnoot aan het slot noemt vier EU-richtlijnen: 2012/13/EU, 2012/29/EU, 2016/343 en 2024/1712.
De twee dagen eerder gepubliceerde wet over confiscatie lichten we toe in onze notitie over wet 131/2026. Het model van het ministerie voegen we toe aan Juridische updates zodra het verschijnt.