Stand van zaken: 18 september 2026. Status: In werking. Regeling: Pravilnik o sadržaju pisane pouke o pravima lica lišenog slobode (regeling over de inhoud van de schriftelijke mededeling van rechten aan een van zijn vrijheid beroofde persoon), „Sl. list CG" 135/2026 (akte 2331), bekendgemaakt op 16 september 2026 en op grond van artikel 3 in werking met ingang van de volgende dag, 17 september 2026.
Wij komen op dit onderwerp terug omdat wij in onze eigen tekst een gat lieten. Bij de bespreking van de wijziging van het wetboek van strafvordering moesten wij schrijven dat wij op 11 september 2026 geen gepubliceerd formulier hadden gevonden en daarom niet konden laten zien welk papier op 17 september voor een aangehouden persoon zou liggen. Dat papier is er nu.
Wat de tekst zegt
De regeling zelf telt drie artikelen: het onderwerp, het formulier in de bijlage die er integraal deel van uitmaakt, en de dag van inwerkingtreding. De inhoud staat in de bijlage: één bladzijde met het opschrift PISANA POUKA O PRAVIMA LICA LIŠENOG SLOBODE, verdeeld in acht onderdelen.
De onderdelen behandelen achtereenvolgens het recht op een vertrouwelijk gesprek met de raadsman, de onafhankelijkheid van de advocaat ten opzichte van de politie en de plicht van de politie u te helpen contact met hem te leggen (A); het recht te weten waarom u wordt vastgehouden en welk strafbaar feit u wordt verweten (B); het recht op uw eigen taal en op vertaling (C); het zwijgrecht, met de uitdrukkelijke vermelding dat zwijgen niet als bewijs van schuld geldt (D); inzage in de stukken die nodig zijn om de rechtmatigheid van de aanhouding aan te vechten (E); kennisgeving aan een persoon van uw keuze en, voor vreemdelingen, aan de diplomatieke of consulaire vertegenwoordiger van uw staat (F); medische hulp (G); en de termijnen (H).
De praktische waarde zit in onderdeel H. De uren waarover meestal discussie ontstaat, staan nu gedrukt op het blad dat de aangehouden persoon in handen heeft.
| Handeling | Termijn | Als de termijn verstrijkt |
|---|---|---|
| Voorgeleiding bij de staatsaanklager | Uiterlijk 24 uur na de vrijheidsbeneming | De politie moet u onmiddellijk in vrijheid stellen |
| Ophouden op last van de aanklager (zadržavanje) | Ten hoogste 72 uur na de vrijheidsbeneming | Het formulier noemt geen gevolg |
| Het besluit tot ophouden nemen en uitreiken | Onmiddellijk, uiterlijk binnen twee uur | Het formulier noemt geen gevolg |
| Beklag tegen het besluit | Acht uur na ontvangst van het besluit | Het recht op beklag vervalt |
| Beslissing van de rechter-commissaris | Vier uur na binnenkomst van het beklag | Het formulier noemt geen gevolg |
De regel over 24 uur staat vet en onderstreept, met een aparte zin ernaast: wordt u niet binnen die termijn voorgeleid, dan moet de politie u onmiddellijk vrijlaten.
Er is nog één regel, en die achten wij de gevaarlijkste van het hele blad. Onderdeel C staat toe afstand te doen van vertaling van schriftelijke stukken als u de proceduretaal begrijpt. Direct daarna volgt, eveneens vet en onderstreept, het gevolg: doet u afstand, dan worden die stukken niet voor u vertaald. De zin „ik begrijp een beetje Servisch" kan dus uitlopen op een tenlastelegging zonder vertaling.
Wat de tekst niet zegt
Niet alles is gesloten. De regeling legt de inhoud vast en de bijlage is alleen in het Montenegrijns bekendgemaakt. Uit deze tekst kunnen wij niet laten zien in welke talen gedrukte exemplaren op een politiebureau daadwerkelijk klaarliggen. Het formulier zelf zegt in de slotnotitie dat de mededeling wordt uitgereikt in uw taal of in een taal die u begrijpt, en dat bij gebreke daarvan de rechten mondeling worden uitgelegd en het schriftelijke stuk later volgt, „binnen de kortst mogelijke termijn". Hoeveel uur dat is, staat er nog altijd niet.
Het tweede gat betreft de tolk. Het formulier geeft u het recht op te komen tegen het oordeel dat u geen tolk nodig hebt, maar noemt noch een termijn noch een instantie.
Onze lezing
De regeling steunt op artikel 5, vijfde lid, van het wetboek van strafvordering, en die bepaling machtigt het ministerie enkel tot het vaststellen van de inhoud van de mededeling. De gevolgtrekking mag hardop worden gezegd: de termijnen van 24, 72, twee, acht en vier uur worden niet door deze regeling ingevoerd, maar herhalen termijnen die al in het wetboek staan. Het formulier schept ze niet, het maakt ze zichtbaar, en daarin ligt het nut, want tot nu toe moest u de wet openslaan om ze te kennen.
Vraag bij een aanhouding om drie dingen en vraag om vastlegging daarvan: de mededeling in uw eigen taal, een advocaat en bericht aan uw consulaat. Krijgt u geen papier, of een papier in een taal die u niet leest, vraag dan ook dat in het proces-verbaal op te nemen, samen met het tijdstip van de mondelinge mededeling. U mag het stuk gedurende de hele vrijheidsbeneming bij u houden. En doe geen afstand van vertaling.
Wat niet verandert
Het recht te verlangen dat de consulaire vertegenwoordiger wordt ingelicht is niet nieuw: het stond al in het oude artikel 5 en heeft nu alleen schriftelijke vorm gekregen. Het blijft afhangen van uw verzoek. Ook de positie van wie geen middelen heeft verandert niet: het formulier koppelt de toegevoegde raadsman en de rechtsbijstand aan de voorwaarden van de Zakon o besplatnoj pravnoj pomoći. De regeling schept geen nieuw recht, stelt geen nieuwe termijn en raakt niet aan de uitgestelde bepalingen over slachtofferrechten uit de wetswijziging.
Hoe u dit controleert
De tekst is open in het archief van het staatsblad: sluzbenilist.me/propisi/398214. In de kop staan „Službeni list Crne Gore, broj 135/2026", registratienummer 2331, bekendmaking 16.09.2026 en inwerkingtreding 17.09.2026. Twee formuleringen bevestigen de datum: „stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja" in artikel 3 en de verwijzing „(Član 5 Zakonika o krivičnom postupku)" in het opschrift van de bijlage. Het kenmerk van het ministerie is 01-040/26-9073. Het volledige nummer vindt u onder 135/2026.
Wat de wetswijziging zelf veranderde, waaronder het nieuwe artikel 5 dat dit formulier voorschrijft, hebben wij uiteengezet in onze tekst over de wijziging van het wetboek van strafvordering. Verdere ontwikkelingen noteren wij op de pagina Juridische updates.
